درخواست قطع داوطلبانه اینترنت بین الملل؛ کمپین جدید شریان در خبرگزاری فارس

ابعاد جدید حواشی فضای مجازی با پیشنهاد مسدودسازی انتخابی شبکه جهانی

تنها چند روز پس از ابلاغ دستور رئیس‌جمهور برای اتصال دوباره و رفع محدودیت‌های شبکه، فضای رسانه‌ای کشور شاهد یک طرح پیشنهادی جدید و بحث‌برانگیز در حوزه فناوری و دسترسی به وب است. صالح اسکندری، از اعضای شورای مرکزی جریان سیاسی «شریان» که چهره‌های شناخته‌شده‌ای همچون حمید رسایی نیز در آن حضور دارند، اقدام به راه‌اندازی یک کارزار رسانه‌ای در پلتفرم خبرگزاری فارس کرده است. محوریت اصلی این کمپین، طرح درخواست قطع داوطلبانه اینترنت بین الملل توسط خود کاربران است؛ پیشنهادی که با ارسال یک نامه سرگشاده به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، به دنبال ایجاد دکمه‌ای برای خروج اختیاری از شبکه جهانی وب است.

طبق گزارش‌های منتشر شده، این کمپین دقیقاً شش روز پیش و درست در ساعاتی پس از صدور دستور ریاست‌جمهوری برای بازگرداندن دسترسی‌ها به راه افتاده است. حامیان این طرح معتقدند که کاربران باید این حق را داشته باشند تا به صورت اختیاری، دسترسی خطوط و مودم‌های خود را به ترافیک بین‌المللی مسدود کنند و صرفاً از بستر شبکه ملی اطلاعات استفاده نمایند.

دلایل و انگیزه‌های امنیتی پشتوانه طرح قطع اینترنت جهانی

نویسندگان این کارزار برای توجیه ضرورت بررسی درخواست قطع داوطلبانه اینترنت بین الملل، به یک سری چالش‌ها و تهدیدات امنیتی در سطح کلان اشاره کرده‌اند. از نظر آن‌ها، باز ماندن بی‌پشتوانه مسیرهای ارتباطی با سرورهای خارجی، ریسک‌های سایبری شدیدی را متوجه کشور و حریم خصوصی افراد می‌کند.

اصلی‌ترین دلایل مطرح‌شده در متن این کمپین عبارتند از:

• رصد موقعیت مقامات ارشد: در متن این نامه ادعا شده است که در طول دو سال گذشته، دسترسی‌های بین‌المللی زمینه‌ساز هک دوربین‌های کنترل ترافیک و نفوذ به برج‌های مخابراتی در کلان‌شهر تهران شده است. به زعم حامیان طرح، دشمنان با استفاده از هوش مصنوعی توانسته‌اند الگوهای حرکتی فرماندهان و مقامات ارشد (مانند شهید علی لاریجانی و دیگر دانشمندان و فرماندهان شهید) را رصد و عملیات‌های تروریستی را طراحی کنند.

• نفوذ بدافزارهای جاسوسی: فعالان این کمپین، اتصال مداوم به وب جهانی را معادل باز گذاشتن درها برای ورود بدافزارهای هکری و نرم‌افزارهای رهگیری موقعیت مکانی می‌دانند که حریم حیات شخصی و خانوادگی کاربران را تهدید می‌کند.

• اختلال در شبکه‌های سلولی طی بحران‌ها: در بخش دیگری از متن به تجربه‌های تلخ جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر اشاره شده است؛ جایی که به ادعای آن‌ها، دشمن با مختل کردن آنتن‌دهی برج‌های تلفن همراه در محدوده مراکز حساس، توانایی واکنش سریع و هشدارهای حفاظتی را از تیم‌های امنیتی سلب کرده بود.

• تایید رخنه‌های سایبری در گزارش‌های داخلی: حامیان کمپین تاکید دارند که مقامات امنیتی کشور در گزارش‌های فنی خود تایید کرده‌اند که سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه از طریق رهگیری سیگنال‌های تلفن همراه و نفوذ شبکه، موفق به شناسایی موقعیت دانشمندان هسته‌ای شده‌اند.

ابعاد فنی و نحوه اجرای قابلیت International Toggle

پیشنهاددهندگان این طرح برای عملیاتی شدن درخواست قطع داوطلبانه اینترنت بین الملل، الگوبرداری از برخی قابلیت‌های مخابراتی قدیمی را پیش‌فرض قرار داده‌اند. آن‌ها معتقدند همان‌طور که در شبکه تلفن همراه امکان مسدودسازی یک‌طرفه تماس‌های بین‌المللی (خروجی یا ورودی) برای جلوگیری از هزینه‌های ناخواسته یا کلاهبرداری‌ها وجود دارد، باید ابزار مشابهی نیز برای ترافیک داده و اینترنت طراحی شود.

درخواست مشخص این گروه از وزارت ارتباطات، ملزم کردن اپراتورهای تلفن همراه و شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت ثابت (ISPها) به تعبیه یک دکمه یا سوئیچ اختصاصی به نام «International Toggle» در پنل‌های کاربری و اپلیکیشن‌های مدیریتی است. با فعال شدن این گزینه، مسیر تبادل داده با آدرس‌های آی‌پی (IP) خارج از کشور به طور کامل در سطح مودم یا سیم‌کارت بسته می‌شود و دستگاه کاربر تنها قادر به فراخوانی سایت‌ها و سرویس‌های داخلی مستقر روی شبکه ملی اطلاعات خواهد بود.

یکی دیگر از اهداف اصلی این ساختار، اجباری شدن تفکیک دقیق صورت‌حساب میان مصرف داخلی و خارجی است. حامیان طرح استدلال می‌کنند کاربران یا سازمان‌هایی که بر اساس سطح تهدیدات یا نوع فعالیت خود نیازی به پهنای باند بین‌المللی ندارند، نباید مشمول پرداخت هزینه‌های مربوط به نگهداری و اتصال سرویس‌های خارجی شوند و با این روش می‌توانند هزینه‌های سبد ارتباطی خود را کاهش دهند.

نکات کلیدی و خلاصه ابعاد کمپین قطع انتخابی اینترنت

برای درک سریع‌تر ماهیت این طرح رسانه‌ای، خلاصه محورهای اصلی آن در ادامه آورده شده است:

• طراح کمپین: صالح اسکندری، عضو شورای مرکزی جریان سیاسی شریان.

• زمان شروع کارزار: ۶ روز پیش، بلافاصله پس از دستور رئیس‌جمهور برای اتصال مجدد اینترنت.

• هدف اصلی: اجبار وزارت ارتباطات به افزودن دکمه قطع مسیر بین‌الملل (International Toggle) در اپلیکیشن‌های اپراتورها و تنظیمات مودم.

• استدلال‌های امنیتی: ادعای رصد موقعیت مقامات از طریق هک برج‌های مخابراتی تهران، بکارگیری هوش مصنوعی در ترورها و نفوذ بدافزارها از طریق وب جهانی.

• مزیت اقتصادی از دید حامیان: تفکیک کامل صورت‌حساب ترافیک داخلی از خارجی و کاهش هزینه‌ها برای کاربران شبکه ملی.

وضعیت فعلی طرح در مراجع قانونی

تا این لحظه، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و همچنین سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی هیچ‌گونه واکنش رسمی یا پاسخ فنی به این نامه سرگشاده و درخواست قطع داوطلبانه اینترنت بین الملل نشان نداده‌اند. کارشناسان مستقل حوزه فناوری اطلاعات معتقدند گرچه تفکیک ترافیک داخلی و خارجی هم‌اکنون نیز در سیستم تعرفه‌گذاری اپراتورها اعمال می‌شود، اما پیاده‌سازی یک سوئیچ سراسری و داوطلبانه در سطح کاربری نیازمند زیرساخت‌های جدید پایش دیتابیس و تغییر در پروتکل‌های دسترسی مودم‌ها است. باید منتظر ماند و دید که آیا این پیشنهاد در حد یک کارزار رسانه‌ای باقی خواهد ماند یا به عنوان یک قابلیت جدید به میز دسترسی کاربران اپراتورها اضافه خواهد شد.